Na een welkomstwoord van dagvoorzitter Menno van Tartwijk en programmaregisseur Barbara Marcus, een update van procesmanager Natascha van Bommel over de warmtetransitie, trapten we de Samenwerkdag af met de Gemint’t!-pubquiz. Een laagdrempelig hulpmiddel om met inwoners in gesprek te gaan over de energietransitie. De pubquiz is een kant-en-klaar pakket met quizvragen, een presentatie en een antwoordmodel voor iedereen die inwoners op een leuke en toegankelijke manier bewust wil maken van de energietransitie.
Ambtelijke ruimte: meer dan neutraal uitvoeren
Daarna was het tijd om de verdieping op te zoeken. De energietransitie maken we samen, maar hoe je dat als ambtenaar doet, verschilt per persoon. Gastspreker Gijs Diercks ging in op de ambtelijke ruimte die we allemaal hebben en hoe je die met normatieve professionaliteit kunt nemen: de ruimte tussen ambitie, rolopvatting, strategie en uitvoering. Als ambtenaar ben je niet slechts een neutrale uitvoerder, maar ook een creatieve en politieke actor. Aan jou de uitdaging om die behendigheid – of praktische wijsheid – goed te benutten.
Bezoekster Marjorie sloot zich aan bij de theorie van Gijs. ‘Ik denk dat we als ambtenaren anders moeten opereren. Kleur bijvoorbeeld eens buiten de lijntjes. Dat is best lastig en vraagt om veel lef en een sterk intern kompas.’ Collega-ambtenaar Julie herkende dit. ‘Je komt niet verder als je nooit de grens opzoekt. We zitten in een transitieperiode. We willen samen de energietransitie maken, maar weten niet altijd precies hoe. Met kleine stapjes werken we naar een groter doel op onze eigen manier.’
Deelsessies: van energiegemeenschappen tot desinformatie
In het tweede deel van de middag stonden de deelsessies centraal. Alle deelnemers konden twee sessies volgen die het beste aansloten bij hun interesse of werkveld. Geert-Jan koos voor de sessie over energiegemeenschappen in de MRE. ‘In Helmond, waar ik werk, werken we ook samen met bewoners aan initiatieven. Hoewel we nog aan het begin staan, hebben we via Buurkrachten recent een mooie ontwikkeling in kaart gebracht. Deze sessie sterkt mij in de overtuiging dat we meer aandacht moeten hebben voor bewonersinitiatieven. Zij zijn essentieel voor de energietransitie.’
Ook de sessie over desinformatie in de energietransitie werd positief bevonden. Deelnemer Ilja vertelde: ‘Tijdens de sessie ontstond volop discussie, dat vond ik erg herkenbaar. Ik wil alert zijn op desinformatie en er bewust mee omgaan. Om desinformatie te kunnen ontkrachten, is het belangrijk om een goede relatie met inwoners te onderhouden.’ Een andere bezoeker vulde aan: ‘Ik vond het relativerend om te horen dat desinformatie vaak samenhangt met de relatie die je hebt met inwoners, in plaats van dat je alles hard moet proberen te ontkrachten met feiten. Ik ga zelf proberen minder nadruk te leggen op feiten om mijn gelijk te bewijzen.’
Van beleid naar buiten: wat werkt echt?
De deelsessie die misschien wel het meest in het oog sprong, was de praktijkwandeling Isoleren en beschermde diersoorten. Ecoloog Peter Twisk nam de deelnemers mee naar buiten, naar de vleermuiskasten. Het ontwerp zag er mooi uit, maar niemand had onderzocht of de vleermuizen – die zich normaal gesproken schuilhouden tussen stenen – de kast met de onhandige ingangsbocht wel goed konden gebruiken. Aan de poep op de grond was te zien dat er vleermuizen kwamen, maar of het ontwerp in de praktijk echt goed werkt, is nog onduidelijk.
Deelnemer Gabriel zag meteen de link met zijn werk: ‘Iedere dag zijn we bezig met beleid en regelgeving maken. Deze wandeling laat zien hoe leuk én nuttig het is om leefplekken in de praktijk te bezoeken. Zo leer je anders kijken naar de energietransitie. Dus: kom allemaal achter je bureau vandaan en ontdek wat er leeft in jouw gemeente!’
Ook is in een sessie toegelicht hoe we aan de slag willen met de RES 2.0. Maaike benadrukte het belang van eigenaarschap van gemeenten. Het is belangrijk dat ambtenaren meedenken bij het bouwen aan de nieuwe RES. Benut hier ook de samenwerking in de subregio’s voor. Ze deed ook meteen een oproep aan de aanwezigen om hier tijd voor te reserveren in de agenda’s.
De kracht van duurzame relaties
Het belang van de relatie met inwoners kwam in meerdere sessies terug. Blijven investeren in die relatie: dat was de belangrijkste les die Marijn van het Energiehuis Slim Wonen Helmond meenam. ‘Mensen hoeven niet per se warm te worden van de energietransitie, maar om deze samen te kunnen realiseren, is warm contact wél nodig. Bijvoorbeeld door bij mensen thuis langs te gaan of een kerstkaartje te sturen. Vanuit een goede relatie ontstaat meer bereidheid om mee te doen. Dat is wat ik vandaag heb geleerd op de Samenwerkdag.’