Energiehubs

Op dit moment faciliteert Enexis nog met name samenwerkingen tussen bedrijven die op hetzelfde veld zijn aangesloten. Het is dan ook belangrijk om uit te zoeken op welk veld bedrijven zijn aangesloten. Een transformatorstation bestaat doorgaans uit meerdere velden. Een directe buurman kan dus op een ander veld zitten.

Bij de ontwikkeling van een energiehub doorloop je vier fasen: haalbaarheid, ontwerp, realisatie en exploitatie. In de haalbaarheidsfase bepaal je of er netcongestie is, wie je netburen zijn en of samenwerking meerwaarde biedt. Belangrijk zijn complementaire verbruiksprofielen, bereidheid tot samenwerking en het inbrengen van opwek of opslag.

Daarna volgt het ontwerp, waarin technische oplossingen, rollen, investeringen en juridische structuur worden vastgelegd. In de realisatie bouw je de infrastructuur, sluit je contracten en implementeer je het platform. De exploitatie richt zich op monitoring, optimalisatie en opschaling.

Het aantal actieve energiehubs hang af van de gehanteerde definitie. Er zijn twee energiehubs die ver in de realisatiefase zijn. Dat zijn de energiehub op het Kempisch Bedrijvenpark in Hapert en de energiehub op het bedrijventerrein Waterlaat in Bergeijk.

De glastuinbouw kan een goede partner zijn voor een energiehub. Glastuinbouwbedrijven beschikken vaak over warmtekrachtkoppelingen (WKK) waarmee zij elektriciteit kunnen opwekken. Deze decentrale productie is waardevol voor een hub, vooral tijdens periodes van lage zon- en windopbrengst, zoals bij een dunkelflaute. Door hun WKK-capaciteit kunnen glastuinbouwbedrijven niet alleen zelfvoorzienend zijn, maar ook als leverancier optreden binnen de hub, waardoor ze extra inkomsten genereren en bijdragen aan een stabieler energiesysteem van de hub.

De nieuwe Energiewet, die in 2026 ingaat, maakt het mogelijk om energiegemeenschappen op te richten: samenwerkingsverbanden van burgers, bedrijven en lokale overheden die zelf energie opwekken en onderling verhandelen, zonder tussenkomst van een traditionele energieleverancier. Een handelsplatform kan hierbij vraag en aanbod realtime koppelen en transacties automatiseren, waardoor opbrengsten binnen de gemeenschap blijven en de afhankelijkheid van de groothandelsmarkt afneemt. Het individuele contract met netbeheerder Enexis blijft daarbij ongewijzigd. Energiehubs verschillen hierin doordat zij werken met een groepscontract op een gezamenlijk netvlak, waarbij bedrijven samenwerken om netcapaciteit efficiënter te benutten en flexibiliteit te organiseren. De energiehub op basis van een GTO en een energiegemeenschap zijn wel te combineren met elkaar omdat de twee concepten elkaar kunnen aanvullen. Dit is in de praktijk nog niet uitgevoerd.

Kunstijsbanen hebben door hun seizoensgebonden verbruik een interessant profiel voor een energiehub: hoog verbruik in de winter en mogelijk overschotten in de zomer door zonnepanelen. Daarmee kunnen ze bijdragen aan het balanceren van het net en verlichting van netcongestie. De vraag is wel of er in de omgeving ondernemers zijn die hier behoefte of noodzaak voor hebben en bereid zijn samen te werken. Het is zinvol om te onderzoeken welke bedrijven op hetzelfde netvlak zitten en of complementaire profielen aanwezig zijn, zodat een gezamenlijke oplossing echt meerwaarde biedt.

De provincie verwacht dat energiehubs de komende jaren beter van de grond komen. Nu regelen bedrijven hun energievoorziening vaak liever zelfstandig, maar door toenemende netcongestie groeit de noodzaak tot samenwerking. Energiehubs zitten nog in de opstartfase, maar er komt binnenkort meer duidelijkheid: begin volgend jaar treedt een netcodewijziging van de ACM in werking, waardoor groepstransportovereenkomsten verplicht moeten worden aangeboden en de voorwaarden helder zijn. Daarnaast verwachten we meer standaardisatie in contracten, verzekerbaarheid/aansprakelijkheid en afspraken over groepsvermogen. Deze ontwikkelingen maken het oprichten en exploiteren van energiehubs aanzienlijk eenvoudiger.

Er zijn nog geen volledig uitgekristalliseerde succesverhalen, maar wel veelbelovende initiatieven in ontwikkeling. Op Energiehubs.nl vind je diverse praktijkverhalen, en in Brabant delen we ervaringen tijdens bijeenkomsten zoals het jaarevenement Grote Oogst en via Energie Brabant.

Een energiehub draait primair om samenwerking tussen bedrijven, aangevuld met netbeheerder Enexis en de gemeente. Er is geen vaste optimale omvang; die wordt bepaald door de nettopologie en hoe deelnemers op hetzelfde netvlak met elkaar verbonden zijn. Momenteel faciliteert Enexis vooral hubs tussen bedrijven op één meetveld. Bewoners doen doorgaans niet mee, omdat er nog geen contractvormen of aantrekkelijke businesscases voor particulieren beschikbaar zijn.