Als strategisch communicatieadviseur bij de provincie Noord-Brabant houdt Loes Peeten-Nagtzaam zich dagelijks bezig met de Brabantse energietransitie. "We zochten naar een manier om gemeenten het gesprek met inwoners op een gelijkwaardig en inzichtelijk niveau te laten voeren."
Interactief hulpmiddel
Vanuit die behoefte ontstond het idee voor de energietafel: een interactief hulpmiddel dat gemeenten ondersteunt bij gesprekken met inwoners, ondernemers en andere betrokkenen.
De tafel is ontwikkeld met Belevenisonderwijs, een organisatie die maatschappelijke vraagstukken vertaalt naar interactieve concepten. Loes benadrukt dat het geen sturingsinstrument is. "We willen gemeenten helpen om samen met hun omgeving te verkennen wat keuzes betekenen en hoe alles met elkaar samenhangt."
De tafel werkt op drie niveaus: het individu, de wijk of gemeente en het nationale niveau. Op elk niveau kunnen gebruikers keuzes maken, bijvoorbeeld over de inzet van zon, wind of warmte. Die keuzes hebben direct zichtbaar effect op de energiebalans.
"Je ziet meteen wat een beslissing betekent", legt Loes uit. "Als je bijvoorbeeld alle huizen in een wijk een warmtepomp geeft, kan het elektriciteitsnet overbelast raken. Dan moet je op zoek naar een andere oplossing.” Zo ontdekken inwoners op een laagdrempelige manier wat er gebeurt wanneer we allemaal tegelijk gaan koken, de auto opladen en het huis verwarmen, en welke impact maatregelen hebben zoals een lokaal warmtenet of energiebesparing.
Nieuwsgierigheid en dialoog
De energietafel werd voor het eerst breed ingezet tijdens de Dutch Design Week in 2025. Kinderen werden direct aangetrokken door de interactieve elementen, terwijl volwassenen de tafel gebruikten om hun ideeën te toetsen en met elkaar in gesprek te gaan. "Het nodigt uit tot nieuwsgierigheid en dialoog”, aldus Loes.
Sinds dit jaar kunnen gemeenten de energietafel kosteloos reserveren voor bijeenkomsten en evenementen, bijvoorbeeld een informatieavond of een bezoek in de wijk. Voor Loes is het doel helder: “De energietransitie vraagt om gezamenlijke keuzes. Als de energietafel helpt om die keuzes beter te begrijpen en samen te bespreken, dan doet hij precies wat we ermee willen bereiken."
Enthousiasme in Son en Breugel
In de gemeente Son en Breugel is de energietafel al een keer ingezet, vertelt Floris Schoots, senior beleidsmedewerker energietransitie. “Vooral om intern medewerkers meer bewust te maken van hoe het energiesysteem eigenlijk in elkaar zit.” Daarbij bracht hij collega’s uit verschillende domeinen samen, want de opgave is wat hem betreft sectoroverstijgend.
De tafel hielp om complexe vraagstukken zoals netcongestie begrijpelijk te maken. “De energietafel was daarbij een mooie ‘praatplaat’ om iedereen mee te nemen. Ook al ben je een leek, het geeft je snel inzicht.” En de energietafel ziet er gewoon leuk uit, oordeelt Schoots. “Ik zou hem graag nog een keer willen gebruiken op een openbare bijeenkomst met de gemeenteraad en inwoners.”
Floris Schoots - Senior beleidsmedewerker Energietranstie (Gemeente Son en Breugel)
Interesse?
Ben je geïnteresseerd in de energietafel en benieuwd hoe je deze binnen jouw gemeente kunt inzetten? Ga naar de website van Energie Brabant en vul het aanvraagformulier in.