Wie denkt aan industrie in Brabant, denkt al snel aan grote clusters zoals Moerdijk. Maar het Brabantse industrielandschap is veel breder dan dat. De kracht én de uitdaging zit in de versnippering: honderden grote industriële bedrijven verspreid over bedrijventerreinen in de hele provincie. Die bedrijven zijn vaak sterk verweven met hun omgeving. Daarin zit hun kracht: ze zorgen voor werkgelegenheid, innovatie en economische kracht in steden en dorpen.
Industrieclusters
De versnippering is ook meteen de uitdaging voor verduurzaming: er is niet één centrale oplossing. Iedere locatie heeft andere mogelijkheden, uitdagingen en behoeften. Juist daarom groeit de aandacht voor de zogenoemde ‘Cluster 6-bedrijven’: industrie buiten de vijf grote landelijke industrieclusters. Dat zijn honderden grote bedrijven verspreid door Nederland, waarvan Brabant van alle provincies het grootste aandeel heeft. Ook daar ligt een enorme verduurzamingsopgave én veel potentie.
“Juist in die verspreide industrie zit veel potentie voor nieuwe technologieën en samenwerking,” zegt Bas de Vrind van Stichting Cluster 6. “Omdat bedrijven sterk verbonden zijn met hun omgeving, ontstaan er vaak sneller slimme en lokale oplossingen.”
Verduurzamen moet ook betaalbaar blijven
De bereidheid om te verduurzamen is groot, maar bedrijven moeten hun investeringen wel kunnen terugverdienen. Dat maakt de afweging ingewikkeld. Zeker in sectoren waar internationaal wordt geconcurreerd, drukken hoge energiekosten en extra investeringen zwaar op de bedrijfsvoering. Bedrijven staan daardoor voor lastige keuzes. Investeer je in groei? In nieuwe producten? Of eerst in energiebesparing en verduurzaming?
Die laatste investering levert vaak niet direct meer omzet op, maar is wel noodzakelijk om toekomstbestendig te blijven. Het besef groeit dat stilzitten geen optie is. Wie nu niet begint met verduurzamen, loopt het risico later achterop te raken.
De kracht van samenwerking
Omdat de industrie in Brabant zo verspreid is, wordt samenwerking steeds belangrijker. Niet alleen tussen bedrijven onderling, maar ook met gemeenten, provincie en netbeheerders. Volgens betrokkenen begint versnelling vooral met elkaar opzoeken. Begrijpen wat er speelt bij bedrijven en samen kijken waar kansen liggen. Want hoewel de uitdagingen groot zijn, blijkt in de praktijk dat er vaak meer mogelijk is dan vooraf gedacht.
Wat kan er nú al?
Veel bedrijven beginnen met energiebesparing en het slimmer inrichten van processen. Denk aan efficiënter produceren, warmte beter benutten of energieverbruik beter spreiden. Ook samenwerking op bedrijventerreinen groeit. Bedrijven onderzoeken hoe ze energie kunnen delen, gezamenlijk kunnen investeren in opslag of lokaal energie kunnen opwekken. Daarmee ontstaan steeds vaker praktische oplossingen die niet alleen duurzamer zijn, maar ook financieel aantrekkelijker kunnen zijn.
Daarnaast kunnen overheden helpen door processen te versnellen en samenwerking makkelijker te maken. Gemeenten spelen bijvoorbeeld een belangrijke rol bij vergunningen, het verbinden van partijen en het creëren van ruimte voor nieuwe initiatieven. Provincie en regionale partners ondersteunen steeds vaker met kennis, procesbegeleiding en gezamenlijke programma’s.
Energiedata op orde
Yves Verschueren, beleidsmedewerker energietransitie industrie bij provincie Noord-Brabant pleit voor beginnen met meer inzicht in de data verkrijgen: “Zowel bij bedrijven op de Grote Oogst-terreinen als binnen de BEL-groep zie ik potentie bij het inzichtelijk maken van energiedata. Dat kan door gebruik te maken van een energiemanagementsysteem. Het mooie van zo’n systeem is dat het zichzelf direct terugverdient en zorgt dat je klaar bent voor de toekomst. Om aan te kunnen sluiten op een energiehub of groepscontract is een energiemanagementsysteem namelijk noodzakelijk.”
Van plannen naar uitvoering
De energietransitie in de industrie is geen kwestie van één grote oplossing. Het is een proces van veel kleine stappen die samen een groot verschil maken. De komende jaren zullen bedrijven, overheden en partners steeds vaker samen moeten optrekken om die beweging mogelijk te maken.
De ambitie is er. Nu draait het erom dat bedrijven die willen verduurzamen, die stap ook echt kunnen zetten.